NATO’da 30 Ağustos Mücadelesi
30 Ağustos 2024 tarihinde merkezi İzmir’de bulunan NATO’nun Müttefik Kara Komutanlığı, sosyal medya hesaplarında yaptığı bir paylaşım ile Türkiye Cumhuriyeti’nin 30 Ağustos Zafer Bayramı’nın 102. yılını kutladı. Aslında buna kutlar gibi yaptı demek daha doğru olur zira paylaşımın içeriği oldukça tartışma yaratacak şekilde tasarlanmış.
Kaş Yaparken Göz Çıkartmak: Birbirinden Kötü Kutlama İçerikleri
NATO ve alt birimlerinin sosyal medya hesapları, üye ülkelerin resmi bayramlarını ve özel günlerini kutlayan içerikler paylaşır. Türkiye de buna istisna değildir. Ancak bu yıl Zafer Bayramı sebebiyle paylaşılan içerik gerek kullandığı dil gerekse de seçilen fotoğraflar sebebiyle tartışma konusu oldu. NATO Müttefik Kara Komutanlığı’nın sosyal medya hesabında yapılan paylaşımda ilk dikkat çeken kısım seçilen dil: “Bugün ev sahibimiz ülkenin Zafer ve Silahlı Kuvvetler Günü’nü gözlemliyoruz.”
Mesajda Türkiye’nin adı verilmezken, “ev sahibi ülke” (host country) tabiri kullanıldı. Müttefik Kara Komutanlığı’nın İzmir merkezli olduğu düşünülürse “ev sahibi ülke” tabirinin kullanılması doğrudur, ancak bu tanım yine de konuya muvaffak olmayanlar için bahsi geçen ülkenin Türkiye olduğunu anlamalarına yetmez.
Yine bu içerikte “kutlamak” fiili yerine “gözlemlemek” (observe) fiili tercih edilmiş. Bu fiil kutlama anlamında da kullanılmakta, ancak diğer hatalarla birleştirilince, bilinçli olarak seçilmiş olabileceği fikri akıllara geliyor.
Paylaşımda seçilen fotoğraf ise Afrin Hastanesi önünde nöbet tutan bir Türk askerini içeriyor. Ancak fotoğrafta yer alması gereken Afrin Hastanesi tabelasının silinmiş. Ayrıca hastaneye giriş yapan insanların -haliyle- Türk demografisine uygun olmadıkları da görülebilmekte. Ancak Afrin Hastanesi tabelasını kaldıracak kadar fotoğraf üzerinde düzeltme yapılabildiyse, neden aynı şekilde insanlar üzerinde de düzeltme yapılmadığı ilgi çekici.
Aynı hesap, gelen tepkiler üzerine öğleden sonra paylaşımını kaldırarak yerine bu kez başka bir skandal içerik paylaştı. Yazılı mesaj değişmezken, bu kez NATO üye ülkelerinin bayraklarının dalgalandığı gönderlerin önünde nöbet tutan bir askerin olduğu bir fotoğraf tercih edildi. Bu haliyle de kutlamanın hangi ülkeye yönelik olduğu bile muamma haline geldi.
Üç Yıldır Neler Oluyor?
Zafer Bayramı kutlamaları konusunda bu tuhaf durum NATO’da ilk kez gerçekleşmiyor. 2022 yılında da NATO Müttefik Kara Komutanlığı’nın paylaşımı, Yunanistan’ın doğrudan NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg’e şikâyette bulunarak bu kutlamanın kabul edilemez olduğunu bildirmesi sonucu silinmişti. Yunanistan, ittifak çatısı altındaki iki ülkenin birbirine karşı gerçekleştirdiği savaşın ve bu ülkelerden birinin yenilgisinin kutlanmasının ittifak ruhunu zedelediği yönünde bir gerçekçe beyan etmişti. Aynı paylaşım ertesi gün “Türk Silahlı Kuvvetleri Günü” adıyla tekrar paylaşılmış, Zafer Bayramı tanımı kaldırılmıştı.
2023 yılı ise benzeri bir sahneye tanık olmuş, Yunanistan bir kez daha aynı gerekçeyle şikâyette bulunmuş, ancak paylaşım kaldırılmamıştı.
Yoksa NATO Türk Düşmanı Mı?
Türkiye’de NATO’nun yekpare, tek vücut bir yapı olduğu ve katı bir hiyerarşiye sahip olduğuna dair bir inanç var. Hatta bu inanç bazı kesimlerce daha da güçlendirilerek NATO’nun sadece ABD’ye hizmet amaçlı olduğu teorisine kadar ilerliyor. Ne var ki durum bundan çok daha farklı. Üyelerin eşit oy ve temsil hakkına sahip olduğu bir kurum olarak NATO, bir uzlaşma kültürünü benimsemiş durumda. Bu uzlaşma zorunluluğunun olumsuz sonuçları Soğuk Savaş boyunca kendisini göstermiş olsa da ittifakın tek bir gücün aparatı olmasını da engelliyor. Öte yandan bu uzlaşma kültürü, ittifak içerisinde farklı amaçlar taşıyan ülkelerin birbirleriyle yarışmalarına ve NATO içinde dahi bir güç mücadelesine tutuşmalarına engel değil. Türkiye ve Yunanistan aşina olduğumuz örnekler olsa da Macaristan ve Romanya, hatta İngiltere ve Fransa arasında da bu tür çekişmeler mevcut.
İmaj ve itibar çekişmesi, bu çekişmeler arasında kısa vadede en örtülü ve en risksiz olanı. Dolayısıyla Türkiye’ye yönelik bu tür tavırların ilk bakışta bir zararı olmayabilir, ancak tekrarlanması durumunda uzun vadede itibarı önemli ölçüde aşındıracağı gerçeği kesinlikle göz ardı edilmemelidir. Elbette ki bu paylaşımın sorumlusunu bilmediğimiz gibi, bu yılki rezaletin arkasından Yunanistan’ın olduğunu iddia etmek de doğru olmaz. Bir kanıt yokken sadece geçmiş vakalara bakarak bir çıkarımda bulunmak adil olmayacaktır. Yine de ikinci paylaşımın da benzeri şekilde, kusurlu olarak gerçekleştirilmesi bu paylaşımda bir art niyet aramak için bize yeterli sebebi sunmakta.
Ülkemizin lobi gücünün yetersizliği çok konuşulan bir durum. Bu eksikliği en çok sözde Ermeni soykırımı iddialarında yaşıyoruz. Zayıf lobimiz sebebiyle karar vericileri etkilemekte güçlük çekiyoruz, ancak lobicilik yalnızca idari birimlerin koridorlarında gerçekleşmez. Karar verici olmayan konum ve pozisyonların da tutulması veya etkilenmesi bir o kadar önemlidir çünkü bazen tek bir sosyal medya uzmanının, resmi hesaptan paylaştığı tek bir gönderi bile bir ülkenin imajını lekelemeye yetebilir ve bunun için büyük paraların harcandığı güçlü bir lobiye ihtiyaç duyulmaz.
Bu amaçla tıpkı pek çok başka kurumda da yapılması gerektiği gibi Türkiye’nin NATO içindeki temsili de yalnızca diplomatik ve askeri anlamda değil sivil personel olarak da artırılmalıdır. NATO’nun farklı farklı birimlerinde yer alacak Türk personeller, bu tür olayların gerçekleşmesini engellemekte ve önlemekte önemli rol üstleneceklerdir. Ne var ki bu iş imkânları Türkiye’de pek bilinmemekte, bu sebeple de bu konumlar başka ülkelerin sivil personelleriyle doldurulmaktadır. Bu sebeple NATO’nun staj ve iş ilanlarının Türkiye’deki başta tüm üniversiteler olmak üzere geniş çapta duyurulması ve bu ilanlara başvurunun teşvik edilmesi de önem arz etmektedir.
Kaynakça:
