Sonuç olarak İran ve Husiler arasında ilişkiler oldukça belirsiz ve Tahran yönetiminin attığı adımlar nedeniyle Husiler arasında bazı şüpheleri uyandırdığı ifadesini kullanabiliriz.
Batı Dünyası ile Körfez Ülkelerinin son dönemdeki yakınlaşması göz önüne alınırsa, Hamas’tan temizlenmiş ve batı tarafından desteklenen bir figür olarak Filistin’e Dahlan’ın iktidara getirilmesi İsrail-Filistin barış görüşmelerinin yeniden başlaması ve belki de barışın nihayete ermesi anlamına gelebilecektir. Ancak Türkiye’de bir numaralı devlet düşmanı ilan edilmiş Dahlan’ın “kardeş” Filistin halkının devlet başkanı olmasına Türkiye nasıl bakacak ayrı bir muammadır.
Sonuç olarak, Üsküdar Üniversitesi ve Karayip ASEAN Konseyi tarafından hazırlanan COP28, Progress or Regression adlı rapor, COP28 Başkanlığı’nın önerdiği önlemlerin yeterliliği ve petrol endüstrilerinin gündemi şekillendirmedeki rolü hakkında meşru endişeler olmasına rağmen, COP28’in şimdiye kadar ki en iddialı gündemi sunduğunu anlatmaktadır.
Suriye’nin kuzeyinin terör örgütü YPG/PKK’dan arındırılması, terör örgütünün bölgedeki etnik temizlik ve demografik değişim faaliyetlerine son verilmesi Türkiye’nin iç ve dış güvenliği açısından hayati önem taşıyor. Türkiye-Suriye sınırının tamamen terörden arındırılması, Türkiye’deki Suriyeli sığınmacı sorununun giderilmesi ve iç huzurun sağlanması adına da büyük bir gereklilik olarak karşımızda duruyor. Yeni gelişmelerin eşiğinde Ankara’nın yol haritasına dair çeşitli öneriler olarak ise:
İsrail’in askeri harekât tarzının izah edilemez boyutlarda olması itibariyle bölgedeki toplumlarında Batı ile zaten zayıf olan duygusal bağı tamamen kaybettiğini de hesaba katacak olursak; BRICS çizgisinin daha fazla toplumsal rıza üretmesi zor olmayacaktır. BRICS liderliğinin ve taraflarının herhangi bir diplomatik zemin kaybedecek girişimde-aksiyonda bulunmaması da politik seyrin kendi lehlerine ilerlemesine imkân tanıyacaktır. Enerji ihracatçısı ülkelerin Batı’ya karşı itidalli yaklaşımlarını
Son olarak Türk diasporasının kısa vadede bir çıkış yolu, diğer diasporalar ile iş birliği yapmak olacaktır. Yahudi diasporasının lobicilik gücü, 2010’daki Mavi Marmara saldırısı ile iki ülkenin arası açılana kadar Türkiye’nin lehine işliyordu. Ancak artık yalnız kalan Türk diasporası, Azerbaycan ve diğer Türk devletlerinin diasporaları ile ortak çalışarak bu açığı bir nebze kapatabilir. Üstelik bu ülkelerin diasporalarında, Türk diasporasındaki gibi keskin bir bölünme de görülmemekte.
Modern Çağ’daki sürekli düzenli ordudan önce Orta-Çağ’daki savaşların ana güçleri olan paralı şövalyelerin torunları olan askeri şirketlerin statüsü daha çok tartışılacak hatta yeni düzenlemeler yapılacaktır. Ancak her zaman işveren devletin yapısını da şirket bünyesinde ister istemez yansıtacaklardır.
Genel olarak, Rusya-İran ilişkilerinin gölgesinde gelişen bu üç tartışmalı adanın konumu sonucu dolaylı yollardan İran ve Rusya ilişkileri etkilemesi oldukça mümkün görülmektedir. İran’ın tamamen bu adaların egemenlik haklarından vazgeçmeyeceği ve bu adaları savunmaya istekli olması ileri bir tarihte bu adalarla ilgili bir krizin çıkma ihtimalini güçlenmektedir.
Kanal İstanbul’un Montrö’yü bertaraf edeceği iddialarının yersizliğini bir kenara bırakacak olursak, Boğazdan geçiş yapacak tehlikeli gemilerin kanala yönlendirilmesi Boğazın ve İstanbul’un tehlikeye atılmasını önleyebilir. Ancak Montrö Boğazlar Sözleşmesi ve Türk Boğazları Deniz Trafik Tüzüğü’nde değişikliğe gitmeden kanal açmak anlamsız görünmekte.
